Bizim güne?li yar?madam?z nihayet kendi do?as?na uymaya ba?l?yor. Turistlerin say?s? yava? da olsa artmakta. Demek ki K?r?m’da yaz ba?lad?.

Tüm süreç kat?l?mc?lar?n?n mücadele öncesinde bir nefes almak ve güç toplamak gerekti?inden dolay? bu zamandaki olaylar kendi dinamiklerini yitirmeye ba?l?yor ve yava?l?yor.

?klim aç?s?ndan yaln?z ?imdi s?cakl?k hissedilirse, sosyo-politik aç?dan s?cakl?k hatta ?iddetli k?? so?u?unda duyulmaya ba?lad?. 18 May?s tarihinde — K?r?m Tatar Halk?n?n matem gününde bir tak?m olay?n zirve noktas?na ula??ld?.

18 May?s — K?r?m Sürgünü Kurbanlar?n? Anma Günü hiç abartmadan bütün ülkemizin dikkatini çeker. Uzun y?llard?r bu tarih ile ilgili tüm faaliyetlerin organizasyonu ve yürütülmesinin tekelcisi KTMM olmu?tur.Bununla birlikte son zamanlarda iktidar da bu sürece müdahil olmaya ba?lad?.

Bu kez KTMM görevlileri onlar için her ?eyin iyi sonuçlanmas? için ellerinden geleni yapmaya çal??t?lar. Fakat bu kez Cemilev ve Çubarov, her zamankinden daha çok yo?un bir ?ekilde çabalamak zorundayd?lar.

Bunun iki nedeni vard?r — muhalefetin aktif faaliyetleri ve KTMM için olumsuz siyasi iklimdir.

Y?l?n ba??nda K?r?m Tatar Halk Cephesi (KTHC) kuruldu?u aç?kland? ve Halk Cephesi’nin ana görevi olarak bask?c? politikalara maruz kalan K?r?m Tatar Halk?n?n haklar?n?n iadesi konulu 18 May?s tarihli Ola?anüstü K?r?m Tatar Milli Toplant?s?n?n yap?lmas? belirlenmi?tir.

Tabii ki, böyle bir giri?imin yaln?zca KTMM’nin de?il ki, devlet dairelerinin de heyecanlanmalar?na neden olu?turdu?u aç?kt?r. Dolay?s?yla muhalefet için bu giri?imin yerine getirilmesi çok kolay bir i? olmayaca??n?n izlenimi vard?.

K?r?m Tatar Halk Cephesi inisiyatiflerinin yüksek devlet makamlar?nca görmezlikten gelindi?inden dolay? K?r?m Tatar Halk Cephesi Yürütme Kurulu ve K?r?m Tatar Milli Hareket Veteranlar?n?n düzenledi?i sonuç konferans?nda KÖC Bakanlar Kurulu önünde bar??ç?l bir protesto eylemi olan açl?k grevi yapma karar? al?nd?.

Ancak mahkeme böyle bir eylemi kabul edilemez buldu ve sadece birkaç saat içinde muhalefet liderleri milis taraf?ndan gözalt?na al?nd?. Onlar suçlu bulunarak para cezalar?na çarpt?r?ld?.

Fakat açl?k grevine son verilmemesi nedeniyle protestolar?n derecesi daha yükseldi ve muhalefetin tutuklu liderleri hakk?nda yurtd??? medya araçlar?nca bilgilendirilmeye ba?land?. Sonuçta Ukrayna Cumhurba?kan? K?r?m Temsilcili?i diyalo?a girmeye raz? oldu.

Taraflar görünü?te müzakerelerden memnun oldu ve bu nedenle bar?? niyetleriyle ayr?ld?lar. Yetkililer, Ola?anüstü K?r?m Tatar Milli Toplant?s? için izin verdi, K?r?m Tatar Halk Cephesi ise 18 May?s 2012 tarihinin bar?? içinde geçmesi için elinden geleni yapmay? üstlendi.

Ayn? zamanda muhalefetin önemli bir figürü olan uluslararas? hukukçusu Nadir Bekirov en s?cak noktadan uzak olsa da, çok önemli ve s?cakl??? eksik olmayan sorunlar? gündeme getirmeye çal??t?. Birincisi, Dünya Fikri Mülkiyet Te?kilat? merkezinde gerçekle?tirilen Yerli Halklar?n Dan??ma Forumu’na kat?ld? ve ard?ndan Yerli Halklar Daimi Forumu’nun 11. oturumuna kat?lmak üzere New York’a gitti.

Bu arada KTMM liderleri, kendilerine ba?l? sivil toplum te?kilatlar?n?n temsilcileriyle görü?me yapar ve farkl? seviyelerdeki heyetleri geleneksel olarak kabul eder ve yolculard?. Kar??l?k olarak hiçbir ?ey yap?lmad??? takdirde muhalefetin bir?ey ba?arabilece?inden sak?narak KTMM kendi eylem plan?n? haz?rlad?.

Psikolojik sald?r?lara e?ilimli dezenformasyondan ba?lad?lar. Güvenlik güçleri arac?l???yla muhalefet taraf?ndan Ukrayna Tiyatrosunun balkonunun zaptedilebilece?i ile ilgili ve Mustafa Cemilev’in benzeri bas?n aç?klamalar?n? hepimiz hat?rl?yoruz.

Sonra KTMM lideri unutturulan Milli Alamete Göre Sürgüne Gönderilen Bireylerin Haklar?n?n ?adesi Yasa Tasar?s?n? ortaya ç?kard? ve bu doküman?n 18 May?s’a kadar Ukrayna Parlamentosunca ilk okumada onaylanmas? için tüm güçlerini ortaya koymaya çal??t?.

Olumlu bir sonuç al?nd??? takdirde Mustafa Cemilev yal?n?z yirminci yüzy?l?n kahraman? de?il de, tüm yirmi birinci yüzy?l?n kahraman? olarak konumland?r?laca??na, tan?t?laca??na ?üphe olmazd?. Ancak tasar? matem gününün arifesinde ac?mas?zca suya dü?ürüldü, ba?ar?s?z oldu.

Y?ldan y?la sürgün kurbanlar?n? anma toplant?s?n?n platformu üzerinde farkl? seviyelerdeki politikac?lar? görüyoruz. Bu defa K?r?m Ba?bakan? A. Mogilev ile Mustafa Cemilev aras?ndaki ili?kilerin tarihi mevcut duruma ac?l?k verdi. Herkes onlar?n birlikte duru?una bakmak isterdi. Fakat her ?ey önceden çözülmü? — Ba?bakan hastaneye kald?r?ld?, meclis ba?kan? bir i? gezisine gitti. K?r?m üst yönetimi K?r?m’da Cumhurba?kan? Daimi Temsilcisi V. Plakida taraf?ndan temsil edildi.

KTMM yönetimi mevcut durumun onlar?n yarar?na olmas? için dü?ünceye dald?lar.

Mustafa Cemilev’in eski dostlar? olan Sovyet muhalifleri ve insan haklar? savunucular?n?n sahneye ç?kmas? bu amaca çok uygundu.

Ayr?ca davet edilenlerin aralar?nda muhalif politikac?lar vard?. Onlar için 18 May?s matem mitinginde konu?ma yapmak — seçmenleri çekmek f?rsat?n? kaç?rmamaktan ba?ka bir ?ey de?ildi.

Ça?r?lanlar kat?ld? — böylece KTMM’nin bu dü?üncesi ba?ar?l? oldu. Genel olarak ise 18 May?s her aç?dan gösteri?li oldu.

Göze çarpan ilk ?ey — mitinge kat?lan insan say?s?n?n azalmas?d?r. Bu olumlu bir i?aret de?ildir.

Daha sonra konu?mac?lar al???lmad?k bir biçimde izlendi. Bu defada Refat Çubarov sadece ikinci yakla??mdan sonra toplant?n?n küçük bir k?sm?n? «Vatan. Millet. Meclis» ça?r?s?n? desteklemek için ikna etmeyi ba?ard?.

Toplant?ya kat?lanlar yaln?zca ba? komünist Petr Simonenko’nun k?nanmaya ba?land???ndan itibaren tepki gösterdi. Petr Simonenko, (tabii ki, kendi seçim kampanyas?n?n bir parças? olarak) Sürgün Kurbanlar?n? Anma Günü öncesinde parlamento K?r?m Tatarlar?na kar?? kürsüsünden Neo-Stalinist konu?malar yapt?. Dolay?s?yla halk?n tepkisi önceden belliydi.

Do?rusunu tam olarak söylemek gerekirse e?er, «eski turuncu dostlar»?n ?ekerli konu?malar? sinir bozucuydu. Son zamanlarda devlet iktidar? zaten onlar?nd?, ama K?r?m Tatar kanunu oylanmad?. Bunun sebebi sadece siyasi irade eksikli?idir.

KTMM muhalefetinin 18 May?s olaylar? süreçine aktif kat?l?m? dikkate de?erdir. KTMM’nin kendisi için böyle bir tehditi nötralize etme ba?ar?s?z oldu. K?r?m Tatar Halk Cephesi taraftarlar? meydan?n sa? uzak kö?esini i?gal ettiler.

Muhalefetin bulundu?u topraklar? terk etmedi?i ve herhangi bir istikrars?zla?t?r?c? eylemler yapmad??? kayda de?erdir.

KTMM hakk?nda böyle söylenemez. ?nsanlar?m?z miting s?ras?nda bro?ürler, gazeteler ve ba?ka yay?n malzemelerin siyasi, sosyal aktivistler ve hatta din mensuplar? taraf?ndan serbestçe da??t?lmaya çal???ld???na al??m??t?rlar. Fakat bu sene bas?n ve yay?n malzemelerinin da??t?m? bir grup genç taraf?ndan çok kaba ve sert bir ?ekilde engellendi. Onlar da??t?lmaya çal???lan Ola?anüstü K?r?m Tatar Milli Toplant?s? Davetiye ve Yetki Belgelerini fiziksel güç kullanarak koparmaya çal??t?lar. Birazdan sonra Refat Çubarov, Yetki Belgesini balkondan sallayarak Halk Cephesi’ni sabote etmeye ça??rd?.

2013 y?l?nda ne olaca??n? merak ediyorum? Sak?ncal?larla, dü?manlarla ba?a ç?kmak için özel e?itimli ekipler haz?rlanacak m??

Ne de olsa, tüm engellere ra?men K?r?m Tatar Halk Cephesi, Ola?anüstü K?r?m Tatar Milli Toplant?s?n? yapmay? ba?ard?.

Eski Sovyetler Birli?i’nin insan haklar? hareketinin devaml?l???n?n sa?lanmas? ve SSCB sonras? devletlerin sivil toplum enstitülerinin geli?imi için amaçlanan komünist rejimin siyasi tutuklular?n?n, Sovyet muhaliflerinin ve insan haklar? aktivistlerinin Y?ll?k Toplant?s? olan K?r?m Forumunun kurulmas? ilginç bir olayd?r.

Sovyetler Birli?i’nin da??lmas?ndan sonra insan haklar? savunucular?n?n K?r?m Tatarlar?n?n kaderiye hiçbir ili?kide olmad???n? belirtmek gerekir.

K?r?m Forumunun nedenleri ve olas? sonuçlar? ele?tirel bak??la oldukça yo?un ?ekilde enine boyuna de?erlendirildi. Fakat benzeri giri?imlerin olumlu sonuçlanmad??? gerçe?i ortadad?r. Dünya K?r?m Tatar Kongresi hat?rlamam?z yeterlidir.

Büyük isimler, parlak zihinler her y?l gelmeyi bize vadettiler. «Bunda ne kötülük var?» — diye sorulabilir. Kötülük yok diye bilinir, sadece iki ?ey mahcup eder ve dü?ünceye dald?r?r.

Birincisi, 20 y?l boyunca K?r?m’?n onlara ihtiyac? yoktu, ?imdi ise ans?z?n onlara gerek varm?? — bu çok garip, çok tuhaf bir ?eydir.

?kincisi, ilk toplant?dan bilindi?i gibi K?r?m Forumunda ayr? ülke ve ülke liderleri ile ilgili her türlü dokümanlar kabul edilecektir. Demek ki, a priori K?r?m Tatarlar? da bu dokümanlar? imzalayanlar olarak alg?lanacaklar.

Buna benzer faaliyetler çe?itli ülkelerde ya?ayan K?r?m Tatarlar?na zarar etmez mi? Önceleri baz? devletlerin ba?kanlar? idareleri alt?ndaki ülkelerde demokrasinin geli?mi? olmamas? yüzünden ele?tirildiler. Bu ele?tiriler sçzde liderlerimizinn a?z?ndan yap?ld?.

Bunun sonucu halk?m?z için olumlu hiç olmad?.

20 y?l?n? kapsayan uzun bir süre içinde Mustafa Cemilev’in Özbekistan’? neden ziyaret etmedi?i ve Özbekistan’da ya?ayan milletta?lar?m?z?n anavatan?na dönü? sorununun Özbekistan Yönetimince olumlu bir ?ekilde çözümlenmedi?i sorular?n? cevaplama kendili?inden bu tezin ispat?na çal??maktad?r.

KTMM ve Halk Cephesi’nin çal??malar?ndan memnun olduklar?n? özetle söyleyebiliriz.

Birincileri oldukça zor durumda statülerini savunabildiler.

Ba?kalar?, 18 May?s’ta kendi taleplerini ve siyasi program?n?n temellerini halk önünde dillendirerek görevlerini yapt?lar.

K?r?m Tatar Halk Cephesi, K?r?m Özerk Cumhuriyeti’nin kurulu? tarihi olan 18 Ekim’de bask?c? politikalara maruz kalan K?r?m Tatar halk?n?n haklar?n?n iadesini ve yasal rehabilitasyonunu amaçlayan 2. Ola?anüstü K?r?m Tatar Milli Toplant?s?n?n yap?lmas?n? planlad?.

Böylelikle ileride bahsedilecek ve tart???lacak konular?n ortaya ç?kmas? beklenmektedir.

Elvina Seitova
«Голос Крыма» («K?r?m Sedas?») Gazetesinin
24 Numaral? ve 15.06.2012 Tarihli Nüshas?