Al?aklar ve ?irinler — 5

Post navigation

Al?aklar ve ?irinler — 5

Bahis konusu: Kurultay ve se?imler

Kurultay milli toplant?d?r, K?r?m Tatar halk?n?n yetkili temsili ali organ?d?r…

K?r?m Tatar halk?n?n kurultay?…:

— K?r?m Tatar halk? ya?am?n?n içtimai-siyasi, sosyal-ekonomik, kültürel alanlar?ndaki mühim meselelerden karar al?r..

Kurultay?n sonki üç toplant?s?: 1999 senesinin eylül ay?ndaki, 2002 senesinin ocak ay?ndaki, 2004 senesinin eylül ay?ndaki toplant?llar Bütün Ukrayna Cumhurba?kan? veya ba?ka iktidar organlar? seçimlerine ba???land?.

Nadir BEKIR?üphe yok ki, bu seçimler K?r?m Tatar halk? ve onun istikbali için çok önemlidirler. Fakat yal?n?z onlar m??

Seçimlerin kendisi ve onlar?n mahiyeti Ukrayna vatanda?lar? için daima artmakta olan büyüleyici cazibe kuvvetine maliktir.

Ukrayna ba??ms?zl??? üzerine 1991 senesi referendumu sürecinde hiç bir ba?? çözülmü? kuponsuz gelip oy pusulas?n? almak mümkün oldu?u akl?mda.

Birinci Ukrayna Ba?kan? seçimlerinde insanlar seçim bölgelerine deste deste akrabalar?n?n ve kom?ular?n?n pasaportlar?n? getirdikleri akl?mda.

K?r?m Tatar halk? Kurultay?n?n onun 1993 senesi kas?m ay?ndaki fevkalade toplant?s?nda K?r?m Yukar? ?uras? ve K?r?m Cumhuriyetinin Cumhurba?kan? diye adlanm???n seçimlerine K?r?m Tatarlar?n?n kat?lmas?na raz? olmas?na büyük zorluklarla çal???ld??? akl?mda, bu K?r?m Tatarlar? için 14 yerlik garantili kota ay?r?ld??? halde.

Milli Meclisin muazzam ço?unlu?un 1995 senesinin nisan ay?nda yerli ?uralar seçimlerinin boykot edilmesini oylad??? akl?mda. Ve o vakitteki Ukrayna seçimleri üzerine kanunda sürgün edilenler için oranl? temsilcilik öngörüldü?üne ve K?r?m’?n köylerinde, kasabalar?nda, ?ehirlerinde ve bölgelerinde garantili makamlar? ele geçirmemize ?anslar oldu?una ra?men bu boykot gerçekle?tirildi.

K?r?m Tatarlar?n?n yar?s? yapmac?kl? bir ?ekilde «uyruksuzluk» haline u?rat?ld??? için seçimlere kat?lamad??? halde UHH’in ve Vaçeslav Çernovil’in özel ricas? Milli Meclisi ve hepimizi 1998 senesi seçimlerini K?r?m’da sekteye u?ratmam?zdan al?koydu.

Sonra ise koptu…

Alihaz?rda temsilcili?imizin hiç bir hukuki garantisi yok, hem de güvenilir müttefikler olan siyasi kuvvetler yok, fakat K?r?m Tatar halk? Kurultay?n?n faaliyeti vezinini ve münderecat?n? tayin eden muazzam

 

«Milletvekili olmak isterim» var.

Bir de, hem isteyenler isreyenlere küçücük bir «ne maksatla?» sorusunu sormazlar.

Ya gerçekten?

?ki cevap olabilir:

 

1. Kendi ?ahsi meselelerini, yani yükselme, görevi ele geçirme, i? menfaatini koruma, dokunulmazl?k, devlet hesab?na daireye sahip olma, münasip maa? ve emekli maa?? ve bb. meselelerini çözmek için.

2. Biz her daim az?nl?k oldu?umuz yüzünden çok kolays?z ko?ullarda bütün halk?m?z?n meselelerinin (Ukrayna ve K?r?m Yukar? ?uralar?nda) ve onun bir k?sm?n?n meselelerinin (yerli ?uralarda) çözülmesine etkilemek için.

E?er de en ba?l?cas? ya bu ya ba?kas? aday?n iyi makama yerle?mesi olsa, bu s?fatta en az? iki kez bulunmu? insanlar?n yerlerine ba?kalar?n? geçirmeli. Ya gerçek te, e?er daha birkaç K?r?m Tatar? Kiev’de dairelere sahip olursalar veya iyi maa?lar? kazan?rsalar, ya da K?r?m’da yeni i? adamlar? kendi menfaatlerini korursalar veya perspektif karyeristleri yönetim kurullar?n?n ve icra komitelerinin yeni makamlar?na tayin edilirseler daha iyice olurdu.

E?er de en ba?l?cas? halk meseleleri olsa, iyi dü?ünülmeli. Sonki iki müddet içinde faaliyetimiz ba?ar?l? olmad? (baz? bir yerli seviyelerde ba?ar?ld??? istisnad?r). ?ki izahat olabilir:

 

— gereken adaylar seçilmedi. Öyleyse ba?kalar? seçilmeli, fakat bu sefer onlar?n böyle kolays?z ko?ullarda ne yapabildikleri önceden dü?ünülmeli. Nas?l vazifeler onlar?n kar??s?na koyulmal??

— gereken adaylar seçildi, fakat milletvekillerimiz çal??t?klar? ko?ullar böyle ki, en gayretli çabalarla bile onlar bir ?ey ba?aramazlar, çünkü gayr? dostane ço?unluk ezer. Böyleyse, bize milletvekilleri gerekir mi? En evvel, Yukar? ?uralarda onlar?n varl??? bize gerekir mi? Ama da onlar?n Ukrayna ve K?r?m parlamentolar?nda yarars?z bulunmalar? makamlara K?r?m Tatarlar?n?n di?er vatanda?lar?yla e?it olarak devleti idare ettikleri üzerine söylemeye dil çözdürmekte. Demek ki, bizi ezenlerle mesuliyeti payla??yoruz.

Yeniden kurulmu? milli kongrenin 14 y?ll?k ya?am?ndan 6 y?lki onun mevcudiyedinin esas manas? — bu genel Ukrayna seçimlerine haz?rlanmad?r. Ba?ka sorunlar ise ilave olarak bak?lmakta.

Hiç bir ba?ka milli mesele Kurultay? topland?ramaz ve çal??t?ramaz. Yine örnekler getirilmeli mi? Toprak, sahiple?tirme, dil, diskriminasyon, cebir ve hakaretler, dini serbestlikleri ve hak e?itli?ini bozma, «hakl? haks?zl???», devlet organlar?n?n ?rkç? propagandas? ve prakti?i… fakat yal?n?z devlet seçimleri.

Siyasette K?rm Tatarlar?n?n esas i?levi — seçmenler olmakt?r. Milli kongrenin esas i?levi — adaylar? önermektir (desteklemektir).


Parlamento tipindeki parti de?il mi?

Devlet ve hukuk genel kuram? uyar?nca temsili organlar, yani parlamento, ?uralar, belediyeler ve bk. devlet ve toplum aras?nda köpür olarak nitelenir. Toplum kendi milletvekilleri vastas?yla devlete tesir eder. Bu sebepten monar?ilerden cumhuriyetlere geçi? böyle sevinçle kar??land?.

Fakat bizler — K?r?m Tatarlar için bu ne kadar adilane imi?? Biz ne, gerçekten mi, kendi milletvekillerimiz vastas?yla devleti kontrol ediyor muyuz?

Ya tersine de?il mi?

Biz seçimlerde, sonra ise parlamento salonlar?nda kendi oylar?m?zla kimi destekliyoruz?

Meclis enformasyon hizmetinin 27 eylül 2005 tarihindeki iletisinden:

«Meclis Reisi fikrince A. Burdügov namzetinin KMC Y? milletvekillerinin ço?unlu?u taraf?ndan desteklenmesi gelecekte K?r?m’da ahenkli çal??malara ve KMC’nin yeni ba?bakan?na ve onun kadrosuna kar?? hareketin istisna edilmesine belirli ümitler verir. M. Cemilev KMC Y? milletvekillerinin ço?u, Ukrayna Cumhurba?kan?n?n zann?na sayg? besledi?i sayesinde K?r?m hükümetinin yeni ba?kan? namzetini destekledi?ini (oylad???n?) kaydetti. Özel olarak, K?r?m Tatarlar?ndan milletvekilleri böyle yapt?lar. «Ayr? milletvekilleri Cumhurba?kan?yla aralar?n? açmamak için Burdügov namzedini onaylad?lar», — diye söyledi Ukrayna milletvekili. Bundan ba?ka, Mustafa Cemilev K?r?m Tatar Milli Meclisi Anatoliy Burdügov’la herhangi bir sözle?meleri ba?lamad???n? kaydetti… «Elbette, yeni hükümet reisini külfetler bekler, hem de Kiev’in gerekli yard?m?s?z o çözebilmeyecek meseleler vard?r», — diye söyledi Meclis Reisi.

Burdügov’un minnettarl??? (söz aras?, Burdügov b?ld?r Livadyada Stalin heykelinin koyulmas? için oylad?) Kiev’in yard?m? gibi kendini bekletmedi.

«Obkom» («Genel Komite») ?nternet yay?n?n?n 04.10.05 tarihindeki iletisinden:

«Yerli «Çernomorskaya» teleradyokumpanya teleyay?n?nda Burdügov K?r?m Tatarlar?n?n benimsenilmeleri (asimilasyona u?rat?lmalar?) için tüm kuvvetiyle çal??aca??n? vadetti.

 

«Benim için insan?n nas?l millete mensüplü?ü önemli de?il. Ben bütün insanlara kar?? tam e?itlik muamelesini yapar?m, — diye söyledi yeni tayin edilen K?r?m Ba?bakan?. Sürgün edilmi? halklar hususunda benim zann?m böyle ki: biz, yani benim ve benim hükümetim, sürgün edilmi? halklar K?r?m’da kendilerine yer bulmalar? için, onlar?n normal benimsenilmeleri için çabalamal?y?z.

«Bu benim söyledi?im tüm sürgün edilmi? halklara, yani hem K?r?m Tatarlar?na, hem yunanlara, hem almanlara hem bk. aittir, ben yal?n?z K?r?m Tatarlar?na kar?? bunu söylemiyorum, — diye tamamlad? Burdügov. Bu mesele mevcuttur ve biz onunla u?ra??yoruz. Ben bügün Viktor Andreyeviç Yüs?enko’yla konu?tum, ve biz bu soruyu vurgulad?k, ve Cumhurba?kan? bana bu istikamette sarih vazifeler verdi«.

Burdügov söyledi?i gibi, Cumhurba?kan?yla görü?tü?ünde Yüs?enko ona yeni ba?bakan?n tayin edilmesini destekleyen K?r?m parlamentosunun milletvekillerine minnettarl???n? bildirmesini havale etti, hem de K?r?m’da bar??, dirlik dizenlik olmas?n? (oldu?unu), biz uzla?ma yolundan gitmemizi (gitti?imizi), bizde küskünle?tirilen halklar olmamas?n? (olmad???n?) çok istedi». «?kincisi — Cumhurba?kan? biz — hem parlamento, hem de Bakanlar Kurulu, K?r?m Tatar sorunundan bahis etmemizden K?r?m Tatar halk?n?n tamamen ve rahat rahat benilsenilmesine geçi? için elimizden geldi?ini yapmam?z? rica etti«, — diye tamamlad? Burdügov.

K?r?m ba?bakan? makam?na tayin edilmeden önceki kendinin a?a?? aleni aktifli?ine ra?men, Burdügov K?r?m Tatarlar?na kar?? çok ortal?k kar??t?r?c? ?eyleri söyleyebildi (söylemeye yeti?ti). Bu senenin ?ubat 15-indeki bas?n toplant?s?nda ona verilen «makamlara tayin edilme sürecinde K?r?m Tatarlar?n?n Yüs?enko zaferine katk?lar? hesaba al?nmal?lar m??» sorusuna Burdügov böyle kar??l?k verdi: «…Benim K?r?m Tatar halk?n?n siyasi süreçlerine kar?? davranmam böyledir: e?er de pozitif, makul, dengeli, kendilerin üzerlerine i? bak?m?ndan sorumluluk almaya güçü olan haz?rl?kl? uzmanlar olsa, biz onlar?n güçlerini ve kabiliyetlerini pratikte kullanmal?y?z. Ve bu bizim milli mensüplüklerimize bakmadan yap?lmal?».

Bir de, hem Burdügov K?r?m Tatarlar?n?n rekabet etmeye kabiliyetsizli?i hususunda manas? gayet aç?k bir imay? yapt?. «Söylemeye isterim ki, maalesef, fakat bu hususta böyle ?ekilde aç?k söylemeli — kadro potansiyeli çok s?n?rl?d?r,…

(Birkaç y?l önce K?r?m Tatarlar?na kar?? buna benzer aç?klamay? yapan L. Graç K?r?m Tatar Milli Meclisi Reisi taraf?ndan keskin tekdir dolu cevab? ald? — N.B.)

… «Bankan?zda Tatarlar çal???yorlar m??» sorusuna Burdügov böyle kar??l?k verdi: «Evet, vard?r birkaç?».

… Ayn? zamanda Anatoliy Fedoroviç parlamento ve yerli iktidar organlar? seçimlerinde milli kotalara kar?? kesinlikle ç?k??ta bulundu. «Kanaatimce, milli kotalar üzerine söylemek art?k geç, söyledi o. — Biz bunu geçtik. Ben o milli kota oldu?u parlamentoda bulundum ve, söylenmesi gerekir — böyle ko?ullarda çal??mak çok zordur. Fikrimce, K?r?m Tatar ahalisi belli derecede toplumumuza, K?r?m toplumuna entegre olundu. Ve biz, özellikle hükümet, yak?n istikbalde K?r?m Tatar halk?n?n içtimai varl???n?n ve mevcudiyedinin seviyesini di?er halklar?n seviyesine kadar yükseltmeli, ya da yükseltmeye çal??mal?. Sonra ise biz yal?n?z böyle prensipler, yani Ukrayna Yukar? ?uras?na ve K?r?m Yukar? ?uras?na kat?lman?n yal?n?z parti listelerinden geçebilecekler için imkanl?l???n? tahmin eden yasalarda yaz?lm?? parti mensuplu?u prensipleri üzerinden ilerilemeliyiz. Bunun için kota meselesi kendi kendili?inden konu?ulmamal?«.

… Burdügov’un Bakanlar Kurulu Ba?kan? makam?na tayin edilmesinden sonra birdenbire K?r?m Tatar Milli Meclisi Reisi — Mustafa Cemilev gazetecilerle kendinin yeni ba?bakan komunistlerle ve «Rus bloku»na benzer fa?ist kurulu?larla sözle?me ba?lad???ndan endi?elerini payla?t?: «?htimal, o onlara baz? taahhütlerle ba?l? olaca?? dü?ünülür, — diye söyledi Cemilev. — O burada nas?l siyaset gütece?ini izleyece?iz».

Bundan ba?ka, gazetecilerle konu?tu?unda Meclis Reisi yeni K?r?m Ba?bakan? taraf?ndan, o daha s?radan bir muhtariyet hükümeti milletvekili oldu?u zaman, K?r?m Tatarlar? ve çok Ukrayna içtimai-siyasi te?kilatlar? kar?? durduklar? Yalta’da Stalin heykelinin dikilmesi desteklenildi?ini hat?rlatt?.

Süphesiz, KMC Ba?bakan?n?n benimsenilme üzerine sözleri K?r?m matbuat?nda çok tart???l?r. Belkidir Bakanlar Kurulu Ba?kan? «benimsenilme» sözünü çok zarars?z «entegre» sözünün yerine kulland?. Fakat, «ay???n akl?nda oldu?u sarho?un dili ucunda dollan?r» söylenildi?i gibi…».

K?r?m Tatarlar?, Karaylar, Kr?mçaklar gibi K?r?m halklar? üzerindeki benimsenilme tehlikesi üzerine çok söylendi ve yaz?ld?. Bir de, hem alihaz?rda idari reformdan Ba?bakan yard?mc?s? görevini yapan, o zaman ise K?r?m Tatarlar?n?n etnik ve dil bak?m?ndan benimsenilmesi kavray??? üzerinde çal??anlardan biri olan Ukrayna Yukar? ?uras? milletvekili — Roman Bezsmertn?y’?n bu hususta tavsiyeleri s?k s?k an?l?rd?. Bezsmertn?y’?n Ukrayna yönetim kuruluna ve ?ahsen Cumhurba?an?na ?imdiki yak?nl???n? hesaba alarak, Burdügov yan?lmad???n? ve Viktor Yüs?enko’yla konu?man?n as?l münderecat?n? tesadüfen ifade etti?ini tahmin etmek mümkündür.

Söz aras?, Yüs?enko bu sene may?s ay?nda söyledi?i sözler Burdügov’un Cumhurban?yla konu?mas?n?n as?l münderecat?n? yeti?tirdi?inin dolayl? delili olabilir. O zaman Meclis yönetmenleri ile görü?tü?ünde Cumhurba?kan? K?r?m Tatarlar?na 1991 senesi K?r?m Tatar Milli Kurultay?n?n toplant?s?nda kabul edilen Milli E?emenlik üzerine Deklarasyondan vazgeçmelerini teklif etti. «Ben bu sorunun yeniden bak?lmas?n? rica ettim», — bu görü?me üzerine söylerken kaydetti Cumhurba?kan? üç televizyon çanal?nda. Yüs?enko kanaatince K?r?m Tatar devletçili?i normas? «Anayasas?ya ve gayretlerimize ayk?r? gelir» (söz aras?, baz? bir Kiev’deki gözlemciler Cumhurba?kan? bu aç?klamay? elinde Anayasal Mahkemenin karar? olmad???nda yapt???n? birdenbire kaydettiler). Cumhurba?kan? bu sorun üzerine kendi fikrinin Meclis taraf?ndan anlan?ld???na umit ba?lad?. Cevaben, onun söyledi?ine göre, «K?r?m Tatar Milli Meclisi taraf?ndan aleni ?effaf siyaset gütüldü?ü halde», devlet K?r?m Tatarlar?n?n bir s?ra içtimai meselelerini çözülmenin taahhütüne girer», — yine beklemeli.

 

«Bizim Ukraynadan» ?ip?irin müttefikimiz böyle demektir. Bizde makamlar?n halkla, bu arada K?r?m Tatar halk?yla da, diyalogu böyle demektir. «Bizim Ukrayna» seçim blokuna giren siyasi kuvvetlerle ba?lanan sözle?meler ve antla?malar böyle demektir. Böyle «demokrat-aday?» olan Viktor Yüs?enko bize ba???land? demektir.

Bundan sonra K?r?m ve Ukrayna ?nternet yay?mlar?nda mikroiskandal olu?tu. Bu kendi kendili?inden ilginç. Fakat iskandal oldu?u de?il de, mikro… oldu?u çok ilginçtir.

1990 senesinde N. Bagrov böyle aç?klama yapt???n?, veya 1994 senesinde Me?kov, sanki Kravçuk’la (ya da Kuçma’yla) dan??t???ndan sonra böyle karara vard?klar?n? söyleyerek böyle aç?klama yapt???n? tasavvur edelim. Milli Meclisinin ve genellikle K?r?m Tatarlar?n?n buna nas?l tepkisi olurdu?

Bügünde ise, iki K?r?m Tatar?n?n hükümet görevlerine tayin edilmeleriyle bizden kurtuldular. Bir de, hem K?r?m Tatarlar?n?n miktar? ta bir insana artt?. Do?rusu artmad?, çünkü Cumhur Milletler Komitesi Ba?kan? önceleri hükümetten ç?kar?ld??? gibi, onun d???nda kald?. Demek ki, hem A. Matvienko, hem de Burdügov hükümetlerinde iki kez tekrarlanm?? kurnazca bir manevradan sonra K?r?m Tatarlar?n?n say?s? önceki gibi kald?.

?üphesiz, bu büyük bir siyasi zaferdir.

??te bu bizim müttefiklerimize hem ya?amda, hem de seçimlerde biçilmi? de?erdir. ??te bu hem bize biçilmi? de?er.

Bügüne kadar bu enfomasyonu reddedilme ne Burdügov ve onun hizmetleri taraf?ndan, ne de Ukrayna Cumhurba?kan? taraf?ndan gerçekle?tirildi.

Ya bunun luzmü var m??

Yard?ma kendini bekletmeden Refat Çubarov yeldi de:

«Ukrayna milletvekili, K?r?m Tatar Milli Meclisi Reisinin ?lk Yard?mc?s? — Refat Çubarov’un kanaatince, Burdügov teleyay?nda benimsenilme üzerine konu?urken «K?r?m Ba?bakan? etnopolitika terimlerini anlamad???ndan delalet olan hataya yol verdi«. «Zann?mca, o kendi seviyesini yükseltmeli ve sözlerini izlemeli«, — diye söyledi Çubarov «Obkom»a verdi?i yorumunda. Fakat milletvekili Burdügov’un aç?klamas? K?r?m Ba?bakan?n?n halis niyetlerine delalet eden «Freyd uyar?nca kay?t» oldu?unu istisna etmedi».

 

Benim için daha bir son derece külfetli mesele — bizim sebatl? müttefikimiz — «Ukrayna Milli (Halk) Hareketi»nin («Narodn?y Ruh Ukray?n?») davran??lar?d?r.

Muhakkak, parti program?nda fragman var, bizler aras?nda hem eski, hem de yeni sözle?meler ba?land?. Bundan fazla, ben projeyi çal??arak ç?kard?m. Fakat seçimlerden sonra bizi ne bekler?

Birincisi, her halde UHH (RUH) dahil edilecek daha fazla geni? blok (Bizim Ukrayna Halk ?ttifak? (Narodn?y Soyuz Na?a Ukrayina) + Ukrayna Milliyetçileri Kongresi (Kongress Ukrayinskih Natsionalistov) + Ukrayna Halk Hareketi (Narodn?y Ryh Ukray?n?) + Sanayiciler ve ??adamlar? Rartisi (Partiya Prom??lennikov i Predprinimateley) hem önceleri, hem de alihaz?rda bizler önümüzde hiç bir taahhütleri üzerine almad?.

Bizim Milli Meclisimizin biz destekledi?imiz siyasi kuvvetlerden (iktidar? ele geçirmek iddias?nda olan kuvvetlerden) K?r?m Tatar Halk? önünde taahhütüne girmelerini talep etmeme gibi iyi gelene?i var. Hem S. Kunitsin’le, hem de V. Yüs?enko’yla, hem de «Bizim Ukrayna»yla, hem de A. Matvienko’yla, hem de A. Burdügov’la böyleydi, Kurultay?n gelecek toplant?s?nda da bizim ayn? surette davranmam?z istenilecek.

Önceki buna benzer blok «Bizim Ukrayna» («Na?a Ukrayina») bize hiç bir taahütle ba?l? olmadan bizim milli menfaatlerimizi dikkate nas?l ald???n? iyi gösterdi.


?kincisi, evvelki parlamento seçildi?i sürecinde UMH (NRU) gerçekten de Kurultay adaylar?n? destekledi?iyle kendi taahhütlerini yerine getirdi. Fakat sonra parlamentonun ve Hükümetin normal siyasi, hem de hukuki ya?am? ba?lad?.

Birkaç y?l önce Milli Meclis UMH (NRU) Merkez Geçirmesi azas?, o zaman Ukrayna Tar?m Sanayi Kompleksi Ba?kan?n?n Yard?mc?s?, toprak özelli?tirilmesinin (sahiple?tirilmesinin) ate?in taraftar? — Roman ?midt’le görü?tü. Ona bizi endi?eye dü?üren bütün meseleleri delillere esaslanarak yeti?tirmeye çal??t?k. Ondan cevaben «K?r?m Tatarlar? olduklar? Ukrayna uyruklular? için yasa birdir. Topra?? yasa uyar?nca al?n?z» i?ittik.

Eminim ki, onu uykusuzluk çeki?tirmedi, çünkü Ukrayna yurtseveri olarak onun esas amac? Ukrayna’y? kapitalist sistemine uydurmakt?, ve, ilkin, köy ekonomisini kapitalist sistemine uydurmakt?. Ancak bu takdirde onun Ukrayna milleti hem Avrupa’da, hem de tüm dünyada rekabet edebilir. Bir de, hem ya iki, ya üç bin Islav olmayanlar?n kendi anayurdunda Rus ve Ukraynal?lar taraf?ndan kölele?tirildi?i ise dikkate de?er de?il. Hayatta yeralan bu olaydan önce Refat Çubarov Milli Mecliste onu dostunu olarak and?. Sonra ise onlar çok iyi tan?? olmad?klar?n? göstermeye çal??t?.

Kurultay toplant?lar?nda ve çok say?l?, hem de az say?l? tedbirlerde, 18 may?s mitingleri dahil oldu?u halde, defalarca söylevler yapan UMH (NRU) sab?k Reisi — G. Udovenko bir kez bile K?r?m Tatar halk?na hitaben «halk» demi?miydi? Ben bunu kendi nedenlerimden dolay? dikkate ald?m. «K?r?m Tatar ahalisi», «K?r?m Tatarlar?», «sürgün edilmi?ler» istedi?iniz kadar söylendi, fakat K?r?m Tatar halk? bir kez bile söylenmdi. Hem de bu anla??l?r. Ukrayna yurtseveri, 1997 senesi BMT’nin Genel Asamblesinin ba??nda bulunan tecrübeli diplomat, siyasetçi, parlamento görevlisi, ve bk. bk. Elbette, o, Ukrayna devletinin sürgünlü?e u?rat?lm?? bile «K?r?m Tatar ahalisi»ne kar?? taahhütleri bir, «kökenli halk» olan «K?r?m Tatar halk?»na kar?? ise — bamba?ka olduklar?n? anlar.

Hem de K?r?m Tatarlar? için belirlenmi? «milli az?nl?k» resmi Ukrayna terimi seviyesinde de Gennadiy Yosipoviç, ta D??i?leri Bakan? oldu?u zaman, (AG?T) Avrupa ?uras? Güvenli?i’nin (Tehlikesizli?inin) Milli Az?nl?klar sorunundan Yukar? Komiseri — Maks Van Der Stul’a kendi mektuplar?nda hem K?r?m Tatarlar?n?n K?r?m parlamentosunda temsilcili?i için kotan?n uzat?lmas?na kar??, hem de bizim halk?m?z için (üzerinden) kökenli halk statüsünün tan?nmas?na kar?? kesinlikle ve oldukça resmen itiraz etti. Onun kanaatince, hiç bir etnik gruplar için hiç bir imtiyazlar olmamal?, güya Ukrayna’n?n bütün uyruklular? e?it hakl?.

2002 senesi Ocak ay?nda o ba?kan bulundu?u ?nsan Haklar? Komitesi’nde sürgün edilmi? K?r?m Tatarlar?n?n anayurduna döndü?ünde (Bi?kek sözle?mesine ayk?r? olarak) Ukrayna’ya serbest giri? hakk? bozuldu?u üzerine dinlenmeler düzenlendi. O vakitten itibaren o daha bir milletvekili müddedini sürdü, fakat Ukrayna s?n?r muhaf?zlar? K?r?m Tatarlar?n? önceleri gibi trenlerden ç?kar?p d??ar? at?yorlar.

Siyasi muhacirler ailesinden as?l olan halis Ukrayna yurtseveri Roman Zvariç Ukrayna Yukar? ?uras?nda «Milli az?nl?klar?n dillerini ve bölgesel dilleri savunma üzerine Avrupa antla?ma»n?n onaylamas? için sorumluydu. Bu belgenin özgelli?i bunda ki: devlet onun çe?itili varyantlar?n? onaylayabilir. Bu varyantlardan birinde K?r?m Tatar dili K?r?m’da geleneksel bölgesel dil olarak tan?labilirdi ve gerçekte devlet diliyle e?itli olarak kullan?labilirdi. Bundan fazla, böyle takdirde hem Avrupa ?uras?n?n, hem de Avrupa Birli?inin böyle dillerin varl???n? ve geli?imini sa?layan finanse etme programlar? vard?r — bu hem ders kitaplar?n?, kullanmalar? ne?ir etme, hem de yeni okullar?n aç?l???, her daim oldu?u gibi hükümette para yeti?miyor da! Melun bol?evikler taraf?ndan 300 okul aç?lm??sa, alihaz?rda biz ta 15 okula sahibiz!

Gerçi, ben Yukar? ?uras? de-yure «devlet» terimini kullanmadan, de-fakto bu meseleyi çözece?ine ümit besledim. Ukrayna parlamentosu K?r?m Tatar dili an?lmad??? varyant? onaylad?.

Çok geçmeden ben R. Zvariç’le UMH (NRU) kurmay?nda tesadüfen görü?tüm. Benim «Siz ne yapt?n?z?» soruma Roman «Biz anlamaya borclu oldu?umuzu, böyle halde, yani yal?n?z K?r?m Tatar dili bahis konusu olmad??? halde, onlar?n milli menfaatleri onlara di?er varyant? onaylamaya müsaade etmediklerini» hüzün hüzün söyleyerek kar??l?k verdi. Böyle mant?ka göre, biz hiç bir zaman böyle antla?ma uyar?nca kendi anadilimizi savunabilmeyece?iz.

Dikkate lay?k bu ki, tahminen ayn? zamanda Avrupa ?uras? taraf?ndan, Ukrayna üzerine ald??? taahhütlerini yeterli derecede yerine getirmedi?i sebebinden dolay?, Ukrayna’ya kar?? cezai hüküm gerçekle?tirilmenin tehlikesi zuhura geldi. Roman Zvariç’ten ba?ka hiç kimse Milli Meclise ba?vurarak Ukrayna’ya yard?m etmemizi rica etmedi. Bana ?u mealdeki mektubu, yani «Ukrayna devletine ?ikayetlerimiz olmalar?na (oldu?una) ra?men, biz Avrupa ?uras?na Ukrayna’y? istisna etmemek üzere ricam?zla müracaatta bulunuyoruz, çünkü bizler için Ukrayna’da Avrupa ?uras? standartlar?n?n yerine getirilmesi çok mühimdir» mealinde mektubu tertip etme (yazma) havale olundu.

Ben bu mektubu tertip ettim ve o Milli Meclis ad?ndan Avrupa ?uras? Parlamento Asamblesine gönderildi. Her ?ey yat??t?. Avrupa ?uras?n?n K?r?m Tatarlar? hususunda hiç bir tavsiyesi Ukrayna taraf?ndan yerine getirilmedi ve getirilmemekte. Böylece i?birli?i yap?yoruz.

?üphesiz daha bir Ukrayna yurtseveri bu geni? bilgi sahibi, Ukrayna’n?n Avrupa’ya yak?nla?mas? için ve vatan?nda demokrasinin zaferi için semereli çal??an devletler hukuku bilgici, UMH’inin (NRU) ?imdiki ba?kan? — Boris Tarasük’tür. O da BMT’?n?n ?rk ay?r?m?n? ortadan kald?rma üzerine Komitesinin K?r?m Tatarlar?na kar?? toprak ay?rma sürecinde diskriminasyon olup olmad??? üzerine ve K?r?m Tatarlar?na sürgünlük getirdi?i mal kayb?lar? nas?l tazmin edildikleri üzerine sorular?na genel müdürlü?ü taraf?ndan 31 aral?k 2005 tarihine do?ru cevaplar arzedilme gereken D??i?leri Bakan?.

Nas?l dü?ünürsünüz, Ukrayna D??i?leri Bakanl??? BMT’?na kendinin kar??l???nda diskriminasyon oldu?unu, ve mali kayblar iade edilmediklerini tan?d? m?!?

Vesselam.

R. ?midt’ten ba?ka onlar?n hepsilerini on y?l devam?nda az çok bilirim ve ?ah?slar? olarak be?enirim.

Fakat ne?

Onlar K?r?m Tatar halk?yla ili?kilerini kendi simpatilerine göre de?il de, Ukrayna milletinin milli menfaatlerine göre geli?tirmekteler (bence yanl?? anlanm?? milli menfaatlere göre, fakat onlar? hiç kimse düzeltmez). Onlar kanaatince Ukrayna milli menfaatlerini realize edilme için K?r?m Tatar milli menfaatleri hiç bir taahhütlere bakmadan feda edilebilir ve edilmeli.

Bundan fazla, onlar bizle kanunlar?, hukuki tan?may? ve amelde haklar?m?z? tayin edilmeyi hesapla?mak yerine birkaç ayr? ?ah?s için mandalar? hesapla?t?klar? i?birli?ini be?enirler.

Sorun bunda ki, biz böyle i?birli?ini be?enirmiz mi? Biz — Kurultay, K?r?m Tatar Milli Meclisi Ukrayna milli menfaatlerini kendi milli menfaatlerimizden üstün tutar?z m??

Bu noktai nazardan duruma bakal?m. Ben V. Yüs?enko ve A. Burdügov söylediklerini tekrar hat?rlatmam. Belkidir onlar amelde problemlerimizi çözmeye çal???rlard?. Fakat kanun nerede? A?ustos bunal?m?ndan önce «portakal renkliler»in parlamentoda salt kontrolüydü de. Nas?l zor olduysa, Dünya Ticaret Te?kilat?’n?n bir s?ra kanunlar? kabul edildi de. 18 may?sa kadar vakit yeti?medi mi?

Ne andan itibaren? Birkaç aya kadar vakit vard? da!

A?ustos parçalanmas?ndan sonra V. Yüs?enko hem ona gereken hükümeti geçirdi, hem de büçeyi kabul ettirmekte. Evet, mutabakata var?lma gerekir. Hem mutabakata var?l?r. Fakat sürgün edilmi?ler üzerine yasadan de?il de. Vakit yeti?miyor mu? Bundan daha önemli, daha acil ?eyler var m?? ?htimal böyledir.

Bize gelince her daim böyle olacakt?r…

90 senelerinin ba??nda bu Ukrayna ba??ms?zl???n? halklararas? tan?mayd?. Ortas?nda bu toprak bütünlü?ü ve yeni Anayasayd?. Sonunda — komunist rövan??na kar?? hareketti. 2000 senelerinin ba??nda — Avrupa seçisi ve demokrasi u?runa mücadeleydi. Alihaz?rda — Dünya Ticaret Te?kilat? ve Avrupa Birli?i. Yar?n — sivil toplumunun olu?mas? ve Ukrayna siyasi milletinin ?ekillenmesi olacakt?r. Hem de sonralar? daha h?zl? çözülmesi gerekir, daha yüksek mercilere ula??lmas? gerekir, önemi daha artar problemler olacakt?r!

Biz daima onlar?n alicenap niyetlerinin yerine getirilmesine engel olaca??z.

Kanaatimce, ancak seçimlere haz?rlanma ve onlar? geçirme sürecinde de?il de, en mühimi seçimlerden sonra yerime getirilmesi ?art kar??l?kl? taahhütler üzerine sarih sözle?me tertip edilmeden önce ve bu sözle?me tasdik edilmesi için Kurultaya arzedilmeden önce Kurultay K?r?m Tatarlar?n? her hangi siyasi kuvvet yarar?na rey vermeye ça??rmamal?. Çünkü seçimler kendi seçim kütü?ünden baz? birleri seçtirmek için yap?lmaz da, sonralar? seçim mütefiklerinin problemlerini beraberce çözülme için yap?l?r.


Parlamentoda K?r?m Tatar halk?n?n haklar?n? iade etme üzerine kanun bügüne kadar oylanmad??? takdirde Kurultay toplant?lar?nda Yüs?enko’nun kontrolü alt?nda bulunan kuvvetler girdikleri bloku destekleme üzerine karar al?nmamal?
. Bu kanun oylan?ld??? takdirde bile, onun nas?l ?ekilde imzalan?ld??? bak?lmal?.

E?er V. Yüs?enko kendinin kütü?üne K?r?m Tatarlar?ndan bir kimsesini dahil edecekse, buna kar??l?k olarak Kurultaydan ve K?r?m Tatar halk?ndan deste?i talep etmeden, bunu yaps?n. Biz onu ve onun emri alt?ndakilerini Cumhurba?kan? seçimlerinde «tamamen» destekledik — cevap bellidir.

Ya e?er de Yüs?enko ve onun bloku seçimlerden önce problemlerimizin mahiyetini idrak edip, K?r?m Tatar halk?n?n statüsü üzerine ya da haklar iadesi üzerine yasalar? Kurultay?n nöbetteki toplant?s?ndan önce yürürlü?e getirmeye yeti?tirmezseler ne? Onlar bize yard?m elini uzat?rlar — ya biz ne!..

Çok sade çözüm var — bu fefkalade bir günlük Kurultay. Sabahleyin topland?k, durumu tahlil ettik, daha bir kez bize külah giydirmediklerine kanaat getirdi?imizden sonra genel Ukrayna seçimlerinde V.Yüs?enko’nun blokunu desteklemeyi onaylad?k. Böyle de olursa, K?r?m Tatarlar?n? çok inand?rmaya gerekmez, bas?nda haber vermek yeter.

Ya yoksa…

Bizle hesapla?t?klar? döviz — «hizmetkar K?r?m Tatarlar?» için ay?r?lm?? sandaliyeler.

Söz aras?, onlar?n say?s? art?k onlara kadar de?il, yüzlere kadar. Onlar kendilerine «iktidar» derler ve derece derece ona dönmekteler. Fakat nas?l iktidara dönmekteler?

Bizde art?k K?r?m Tatar bürokratlar?n?n kapan?k klübü mevcuttur. Bu klübün düzeni Kurultay ve Meclisin demokratik düzeninden farkl? olarak s?nfi ve monar?iktir. Klüb ba?kan? seçilmez ve devlette (Mecliste de?il) kendinin memuriyet nüfuzu sayesinde her kesin dizginlerini elinde tutar. Bu klübe seçimler vastas?yla de?il de, klübün kendi üyesinin tavsiyesiyle ve ba?kan?n r?zas?yla kabul olunurlar. Kararlar «biz dan??t?k, ba?kan ise karar verdi» prensip uyar?nca al?nmaktalar. ?? gizlice yap?l?r, alenen az konu?ulur.

Bu grup kendi halk?n?n muhitinde durumu kontrol ald?na daha almad??? yüzünden milli idare muhtariyeti organlar?n?n demokratik sistemine muhtacd?r. Onlar için meclisler delegelerine ve üyelerine vaitler ve bask?lar yard?m?yla kendi kararlar?n? ald?rmak çok uygundur. ?htimal, böyle durum gelecekte de olacak: ideal kontrol bu gizli kontroldir.

Kim onlar? Yukar?da okuyabilirsiniz.

Prensip bak?m?ndan, onlar?n çabalar?yla milli idare muhtariyetinin demokratik sistemi bozulmakta. Ad?m ad?m, derece derece hem Milli Meclisin, hem de art?k Kurultay?n yetkileri al?nmakta (kaybedilmekte).

Milli Meclisin sonki oturumunda Kurultay? beklemeden milletvekilili?e adaylar?n kütü?ünü tasdik etmek teklifi beni hayrete dü?ürdü. Onlar?n adlar?na ve listede i?gal ettikleri yerlere (yer tertibine) göre anlad?m ki, bir kimse Kurultayda gizli reyting oylamas?n? düzenlemeden (geçirmeden), aç?k oylamayla «önceden haz?rlanm?? adaylar?n onaylamas?n?» teklif edebilir.

Kütü?ün birinci yerine, elbette, Milli Meclis Reisinin tayin edilmesi teklif edildi. Sonralar? ise belli olm?yan «ikinci» ve hatta «üçüncü» aday?n tayin edilebilmesi ima edildi. Art?k, anlad???m gibi, toplant? devresinde ba?ka sorular?n kabul edilmesi (oylanmas?) için kulvarlarda «üçüncü olurmusun?» konusundan bahis edilmekte.

Bizim «kimseye belli olmayan» milletvekilili?e namzetler kütü?e dahil edilmek o kadar ?iddetle istedikleri için Kurultay toplant?s?n? beklemeden Kas?m?n 13-ünde Milli Meclis karar?yla kütü?ü tasdik etmeye haz?rd?lar.

Ya ekim ay?nda, ya da kas?m ay?nda tayin edilebilecek Kurultay, Milli Meclis toplan?rken derhal acele acele 9 Aral?k 2005 tarihine tayin edildi, yani bir aydan k?sa süreden önce tesbit edilen zamana (reglamente) uyulmad?. Ne için? Biliyor musunuz, biz kütüklerinden seçtirilece?iz (seçtirilece?iz…seçtirilece?iz…) partiler ancak 7 kas?mda bir bloka birle?meye karara vard?lar. Ya böyleyse de ne? Bizim UMH’le (UHH) sözle?memiz oldu?u için her halde hem de seçimler konusunda konu?ululabilir Kurultay? topland?rmak mümkündü. Hepsi bir, bizimki «kimseye belli olmayanlar» bu gelecek bloka UMH kütü?ünden seçtirilecekler de. Problem nede?

Problem ?unda ki, bir-iki hafta önce bizim «kimseye belli olm?yan» adaylar?m?za kütükte onlara lay?k olan yerler sunulmad?. Çünkü, maalesef ki, UMH kendi kendili?inden Ukraynada çok geçerli güç (büyük nüfuza malik güç) de?ildir. Kurultay topland?rmaya çok tehlikeliydi, ya kararla?t?rd??? takdirde UMH ba?armazsa da. ?imdi ise, prensip bak?m?ndan, Kurultay?n gerekli?i yok. Üstler kararla?t?rd?lar, Milli Mecliste garantili ço?unluk mevcut, Kurultayda ise, kim bilir, durum nas?l de?i?ebilir?

Milli Meclis oturumunda bizim tanzim etici belgelere, ve basbaya?? sa?duyuya ne oldu?unu sordu?unda, ya delegeler toplant? devresine haz?rlanmal?lar da: dü?ünmeliler, tart??mal?lar, kendi pozisyonu tayin etmeliler, belkidir belgeleri haz?rlamal?lar da, istihfafla (edepsizce) el sall?yarak «Kurultay oylar!» diye kar??l?k verirler.

Sorunlar?n oylama vastas?yla çözülece?i üzerine de?il de (oylamadan da az zaman sonra vazgeçece?imize benzer), «denizalt?dan nereye ç?k?laca??» üzerine soru sormak isterim.

Ukrayna Yukar? ?uras?na seçilmeye çabalamak gerekti?inden (çabalamam?za hacet oldu?undan) ?üphe ederim (nedenler yukar?da an?l?r), fakat KMC Yukar? ?uras? seçimlerine ve yerli seçimlere kat?lmal? m??

Zann?mca, yerli seçimlere en aktif surette kat?lmal?, çünkü bu seviyede K?r?m Tatarlar?n?n her günkü aktual problemleri çözülmekte, ve tecrübemiz gösterdi?i gibi, bizim seçmen, sonra ise milletvekili aktifli?i kendi semerelerini getirebilir.

Fakat KMC bu hükümete ve icrai iktidara girilmedi?i halde kursüden fazla ?ey de?il. ?imdiki seçim devresi milletvekillerimiz as?l bu seçim önünde durmaktalar. Hem de onlar, K?r?m Tatar konular?nda konu?malar?n icrai kurulu?larda ve i? alanlar?nda yükselmelere çal??mad?klar? yüzünden, kürsü?e isteksizce ç?kt?lar. Belki de onlardan herkesi kendine ba?ka siyasi kuvvetlerin deste?ini sa?lad? ve Kurultayla uzvi ba?lanmad?.

Halihaz?rda, UMH (UNR) himayesi alt?nda KMC parlamentosuna milletvekililerimizi seçtirmeye imkan?m?z var. Bence, biz milli kongre olarak 5-6 sandaliyeden fazla bir ?eyi elde edemeyece?iz (Bence, bizim, milli kongre olarak, 5-6 sandaliyeden fazla bir ?eye sahip olmam?z?n ihtimali az). Taacüplenir misiniz?

Buna iki amil çal???r:

— Devlet seçimleri co?kunlu?unu tamamen tüm K?r?m Tatarlar?na sirayet etti?imiz;
— Milli Meclis y?llar devam?nda kendi dostlar?na ve dü?manlar?na kar?? yapt??? muamele.

Milli Meclisi gerçekten hürmet eden K?r?m Tatarlar? bize bak?p «ben söyledi?im gibi yap» prensip uyar?nca de?il de, «ben yapt???m gibi yap» prensip uyar?nca hareket ederler. Ya biz ne yapam?z? Birkaç örnek.

1998 senesi biz UHH-iyle idik, Ukrayna Müslümanlar? Partisi bizler için engeldi, bu partiden seçilen adaylar büyük muvaffakiyetlere eri?mediler, fakat engellediler. 2000 — 2002 senelerinde UMP dostumuza döndü, hem de seçimlerde dostça davran?ld?. 1998 senesi bizim adaylar?m?za engel olan insanlar Milli Meclise seçildiler ve hiç bir problemsiz adaylar?m?z oldular. Baz? bir dairelerde biz UMP adaylar?n? destekledik. Biz seçimler d???nda da onlarla mü?terek bir dil bulduk, Zaporojye’yi ve Donetsk’i ziyaret ettik, i?birli?i üzerine sözle?tik. Fakat 2004 senesinden biz yine dü?man?z, ve onlar yine kötüler.

Gelecek seçimlerde biz V. Yüs?enko’nun blokunu desteklemeye mecburuz. Bu o bize yapt???ndan sonra bile. Çünkü o iyi herif. Fakat ?klar’? o kadar sevmedi?imiz için ayn? Yüs?enko’nun blokunu desteklemeyece?iz. 2002 senesi seçimlerinde ?klar dü?mand?, fakat birkaç aftadan sonra o bu kadar iyile?ti ki, hatta Milli Meclis onun yarar?na Kurultay tavsiye etti?i aday? geri ça??rmay? dü?ündü. Bundan sonra ?klar seçimlerde galip oldu ve «Bizim Ukrayna»ya kabul edildi ve bundan dolay? daha iyile?ti. Sonra «portakal devrimi» zaman?nda onunla baz? bir çeli?meler zuhura geldi?i için biz NSNU’ya (Bizim Ukrayna Halk ?ttifak?) girmedik.

Ve tersine, Yanukoviç, onun aralar?m?z (münasebetlerimiz) iyi olana benzer L.Kuçma’n?n ard?l? olmas?na (oldu?una) ra?men, bize o kadar naho?tu ki, biz ta b?ld?rki Kurultaydan çok önce onu desteklemeyece?imizi kararla?t?rd?k. Fakat K?r?m’da Yanukoviç blokunun en itibarl? liderlerinden olan S. Kunitsin o kadar iyi idi ki, Milli Meclis ba?ta onu asabiylendiren «portakal» piketlerini, sonra ise rü?vetçili?e kar?? piketleri defalarca da??tmaya çal??t?. Kurultay tavsiye etti?i baz? bir namzetler bunu az görüp, S. Kunitsin’nin deste?ini sa?lad?lar. Bu «Kotton Klub» davas?n?n, Simeizdeki çarp??malar?n ve skinhedlerin (rus neofa?istlerin) sald?r?lar?n?n fonu üzerinde.

Ya düzen kurmay?, rü?vetçileri ve ?akileri yenmeyi vadeden, V.Yanukoviçle iktidar? payla?may? kesinlikle reddeden V.Yüs?enko gerçekte sözle?meyi ba?lamak için uygun an? bekledi imi?, ve nihayet eylül ay?nda seçmenlerden sormadan V.Yanukoviç’le bu sözle?meyi ba?lad?. Art?k Yüs?enko’y? oyla destekleyip Yanukoviç’i de desteklersin, çünkü onlar 22 eylül 2005 tarihinde ba?lanan memoranduma dahil ettikleri kendiler aras?nda konu?ulurken ortaya ç?kan ortak menfaatleri mevcut.

Ve tersine, Medvedçuk ba?kanl??? alt?nda sosyal demokratlar bizim sarih dü?manlar?m?zd?. Fakat ?imdi onlar?n ba??na L.Kravçuk geçti. Ukrayna Cumhurba?kanlar?ndan yal?n?z L. Kravçuk aç?kça (Sürgünün kurbanlar? hat?ras?na ba???lanan 13 may?s 1994 tarihindeki matem ak?am?nda, Kiev operas?nda) bunu aç?klad?: K?r?m Tatarlar? her hangi ba?ka millet gibi kendi milli devletçili?ine hakl?d?rlar!» ?ahitler çoklar. Onu veya Yüs?enko’yu desteklemeliyz?

Ve bütün zaman biz kesinlikle hakl?yd?k ve Milli Meclis ne istedi?ini anlamaya gayret eden her bir K?r?m Tatar? çok çetin duruma dü?er.

Bunun için milletta?lar?m?z?n bir k?sm? Milli Meclis veya Yüs?enko u?ra?t?klar?n? gördü?ünden sonra yal?n?z onlar de?il de, ba?kalar? da böyle davranabildiklerini kararla?t?rsa, hayretlenmeye gerekmez.

Bunun için K?r?m Tatar reylerinin büyük k?sm? Kurultay karar?na ba??ms?z?n ?ahsi ve kollektif sempatilerine göre verilir.

Biz kendimiz onlar? buna ula?t?rd?k. Ve onlardan dü?manlar? yapmak mümkün de?il. ?htimali var ki, yar?n Milli Meclis ya da onun temsilcileri, sonki y?llarda defalarca oldu?u gibi, bu «dü?manlarla» sözle?meye ba?larlar. ?yisi namusu feda edemedikleri için «genel hareket hatt?»yla de?i?emeyenleri kovlamay? ba?lamamal?.

Böyle durumda bizim milli menfaatlerimiz nede? Kanaatimce, yerli ?uralarda ve KMC’de oldukça büyük temsilcilikte. Asl?nda böyle idi ki, yani çe?it partilerden seçilen milletvekililer sonra bir K?r?m Tatar milletvekilileri grubuna birle?tiler.

Böyle durumda Kurultay?n karar? nas?l olmal?? Kanaatimce, K?r?m Tatarlar?na komunist ve ?övenlik platformunda olmayan her hangi partiyi seçisine göre destekleme ve ona dahil edilme tavsiye edilmeli. Biz önceleri de böyle yapt?k ta, 1991 senesi ilk Ukrayna Cumhurba?kan? seçimleri dolay?s?yla Kurultay delegeleri konferans? demokratik yönelikli adaylar? desteklemeyi tavsiye etti. Bügünkü durum daha esnek ki, çe?itli kötüklerden çe?itli insanlar seçilebilir.

Timur Da?c? Rusya’y? halk?m?z üzerinde yapt??? soyk?r?m için halklararas? sorumlulu?a çekme üzerine sorunun gelecek Kurultay?n toplant? devresinde en esas olaca??n? istedi.

Ben bu gayeyi tekmil destek ediyorum, fakat cinayet orta??n? olarak Ukrayna’yi da sorumlulu?a çekme üzerine soruyu katmay? öneriyorum. Çünkü cinayet yoluyla elde edilen mülkiyeti sat?n alma ve kullanma Ukrayna’dan cinayet orta??n? yapar.

Fakat emin olabiliyoruz ki, gündemin esas sorular? böyle olacakt?r:

Refat Çubarov’u mandadan (Ukrayana Yukar? ?uras? mandas?ndan, ihtimali az, fakat olabilir varyant — KMC Y? mandas?ndan) nas?l mahrum etmemeli?;


Milli Meclisi alçaklardan nas?l ar?nd?rmal?.

Bu benim uydurmalar?m de?il ki, 18 may?s 2005 tarihinde miting bitti?inden sonra birdenbire Milli Meclisin mevcut kadrosu topland? (gerçi, ben, Sinaver Kad?rov, Ayder Mustafaev, Eskender Bariev bundan haberdar edilmedi?imiz için toplant?ya kat?lmad?k). ?.Umerov derhal beni Milli Meclis Siyasi-hukuki ?daresi Ba?kan? görevimden al?nmay? önerdi. Mustafa a?a ve Refat Çubarov bizim davran??lar?m?z? Kurultayda bak?lmay? teklif ettiler. Mustafa a?a Milli Meclisin temmuz ay?ndaki oturumunda bunu dolay?s?yla tasdik etti.

?kinci soru beni endi?eye dü?ürmez, çünkü benim için ve «Azatl?q» hareketinden benim arkada?lar?m için Milli Meclis üyesi statüsüne, onun itibar?na ra?men, sahip olma kendi kendili?inden amaç de?il. Bizden herkesi K?r?m Tatar halk?n?n menfaatlerini ve haklar?n? Milli hareketimizin en yüksek seviyesinde savunmak için Kurultay r?zas?yla Meclise kabul edildi. Fakat bununla her seviyede, hem de Milli Meclis d???nda, u?ra??lmal?.

Benim gözüm milletvekililikte veya memurlukta de?il, bundan dolay? Milli Meclis benim için kaybedilmesi korkuya dü?üren karyer trampleni de?ildir.

En nihayet, alihaz?rda milli kongre K?r?m Tatar halk?n?n kendi anayurdunda hayatta kalmak için mücadele edece?ini kararla?t?rmak için toplan?r m?, ya da Milli Meclis V.Yüs?enko’nun ve A.Burdügov’un K?r?m Tatar halk?n? a?r?s?zca benimsendirme (assimilasyon) çabalar?na yard?mc? olur m??


Milli Meclisi temizlendirme üzerine sipar???n K?r?m Tatar mühitinden ç?kmad??? dikkati celp eder.

Bunun üzerine ilk aç?klamay? 2004 senesi nisan ay?nda S.Kunitsin yapt?: «Ukrayna üzerine çamur döken Nadir Bekirov’un Ukrayna Cumhurba?kan? yan?ndaki K?r?m Tatar Halk? Temsilcileri ?uras?’nda yapacak i?i yoktur.» Ben Ukrayna üzerine o üretti?i pislikleri döküyorum. Ukrayna Cumhurba?kan? yan?ndaki K?r?m Tatar Halk? Temsilcileri ?uras? Katibi s?fat?nda ben Ukrayna devlet organlar? ve görevli ?ah?slar K?r?m Tatarlar? çi?nerken döktükleri pislikler ve kana bu güne kadar raslanmak zorunday?m.

2005 senesi ?ubat ay?nda S.Kunitsin gazetecilere mulakat verirken aç?klad? ki: «Milli Meclis ona destek sa?lad?, baz? birleriyle ise hesapla??l?r.» Söylenmesi gerekir ki, baz? birlerinin hesab?n? gördüler, — Kunitsine kar?? hareketlere kat?lmay? yasaklad?lar.

Nihayet, onu «Azatl?q» hareketi çok hiddetlendirdi ve Ukrayna Afganistan eski muharipleri birli?inin K?r?m’daki cumhur te?kilat?n?n böyle mealdeki beyanat? verildi:

«Hakikat ?unda ki, art?k herkesten fazla haklar üzerine hayk?ran ve «adaletli muhakeme»yi talep eden bu bekirov’lar, mustafaev’ler, kad?rov’lar ve onlara benzerler onun (Kurtseit Abdulaev) yan?nda suçlu iskemlesine oturmal?lar… Yirmi y?l önce Afganistan’da biz radikal müslüman milliyetçileriyle çarp??t?k. O zaman bu maraz lokal ve çok tehlikeli olmayan gibi göründü… Milli ho?görmezlik belirtilerini k?namak K?r?m Tatarlar?n?n özel i?idir…» («Golos Kr?ma» («K?r?m Sedas?») gazetenin 8 temmuz 2005 tarihindeki 8 numaras?n? bk.).

Ben bu beyanat? yorumlamam, Afganistan muharipleri aras?nda çe?itli insanlar vard?r, fakat matbuat hizmeti ba?ka te?kilatlarda oldu?u gibi ba?kan?n noktai nazar?n? ifadeledi, yani S.Kunitsin’in özel zann?n? ifadeledi. Milli Mecliste onu hiddetlendirenler belli. Onun bak??lar? Kurultay delegeleri pozisyonuna ne kadar uyarlar?

Milli Kurultay?n ço?unlu?u, demek K?r?m Tatar halk?n?n ço?unlu?u benimsenilmeyi onasa, Milli Meclisin kadrosu bu bak?ma uygun olarak kurulmal?, buna milli demokrasi çal???r. Böyle takdirde, ihtimal, yine Kurultay ve Milli Meclis karar?na tabi olma ve olmama üzerine ve halk?n Milli hareketiyle birli?i üzerine sorular belirir. A?r?s?zca benimsenilmeye istemeyenlerin yal?n?z devletle de?il, temsili organlar?m?z üyelerinin ço?unlu?uyla a?r?l? ihtilafa giri?mesi mant??a uygundur. Ve benimsenilmeye istemeyenleri bölücülükte kabahatlamak için esaslar olur. Neyse de, — k?smet…

 

?lk Kurultay?n önderleri ve i?tirakçileri K?r?m Tatar halk?n?n yeniden kuvvete gelmesi u?runa kendilerini feda ettiler. Tarihte tersine de olabilir, — Kurultay Ukraynal?lar?n siyasi milletinin kuvvete gelmesi için kendi halk?n? feda edebilir.

Birinci soruya gelince, onu Kurultayda oylan?lmadan önce yukar?da tüm yazd?klar?m? ve daha yazaca??m? Refat Çubarov’un namzetli?ine kendimin getayl? reddime olarak bakman?z? isterim.

Toplant? devresinde ben resmen sözü isterim. Fakat bütün yazd?klar?m? söylememe vakit yetmezdir evet.

Önümüzdeki Kurultay her türlü soru üzerine her türlü karara varabilir. Ben yal?n?z bunu istiyorum ki: delegeler bir ba?kas? y?ldan sonra, en naho? ve kötü sezgiler ya?amda do?ruland??? zaman, 10-20 y?ldan sonra ise itaatl?l?k ve kollaborasyonizm yüzünden bizden — K?r?m Tatarlar?m?zdan ancak tarihi an? kald??? zaman, bizden hiç kimsesi onu haberdar etmediklerini bahane etmemesi için aç?k gözlerle, kalple ve ?uurla karar als?nlar.

Haberdar ettiler.

Tüm sorular üzerine karar al?n?z delege arkada?lar. Sizin zann?n?z belirleyendir (belirleyicidir). Bunu sizden isterler.

Daha isterler…

 

Nadir BEKIR

 

Похожие материалы

Ретроспектива дня